حديث مورد نظر خود را از او مىشنيد . جرجى زيدان مىگويد : « همين كه مسلمين در صدد فهم معانى قرآن برآمدند ، طبعاً به درك معانى گفته‌هاى حضرت رسول صلى الله عليه و آله احتياج يافته تا با فهم معانى احاديث نبوى ، معانى قرآن را بهتر درك كنند . و البته احاديث نبوى از صحابه روايت مىشد ، چه كه آنان از پيغمبر اكرم آن را شنيده و حفظ كرده بودند و مسلمانان براى فهم احاديث به صحابه رجوع مىكردند . ولى چون مسلمانان به كشورگشايى مشغول شدند صحابهء پيغمبر كه از سران مهاجرين بودند در ممالك مختلف متفرق گشتند . از آن رو هركس كه مىخواست حديث يا احاديثى از پيغمبر اكرم بداند ناچار به دنبال صحابه به ممالك مختلف و نقاط مختلف مىرفت و چه بسا كه يك حديثى را فقط يكى از آن صحابه از حضرت رسول شنيده بود و ديگران آن را نمىدانستند . پس كسى كه دنبال جمع آورى و فراگرفتن احاديث برمىآمد ناچار به مكه و مدينه و بصره و كوفه و مصر و رى و ساير شهرها مىرفت ، در هر نقطه‌اى علم و حديثى مىآموخت . اين همان است كه مسلمانان آن را « رحله » در طلب علم مىنامند . » « 1 » علاقه و شور مسلمانان به نقل و ضبط و استماع احاديث نبوى از زمان خود آن حضرت آغاز گشت ، و به حكم اين كه هر وقت تقاضاى يك كالا زياد شود كالاهاى تقلبى هم به بازار مىآيد ، گروهى از ضعيف الايمانان در زمان خود آن حضرت احاديثى از آن حضرت نقل و روايت كردند كه اساسى نداشت و خود آن وجود مبارك در صدد تكذيب برآمد . در يك خطابهء عمومى پيدايش كذّابين و وضّاعين را اعلام فرمود . آنگاه براى اين كه معيارى اصيل معرفى كند ، قرآن كريم را معيار صحت و سقم احاديث منقوله و منسوبه به خودش قرار داد . با اينكه اهتمام به استماع و ضبط و نقل احاديث ، هم در ميان عامه وجود داشت و هم در ميان پيروان اهل البيت ، يك تفاوت اساسى در قرن اول هجرى ميان عامه و ميان پيروان اهل البيت بود و آن اين كه عامه در مدت يك قرن به پيروى از

--> ( 1 ) . ترجمهء تاريخ تمدن اسلام ، ج 3 / ص 97 .